Nghiên cứu cho thấy 1 đến 3 tuổi là “giai đoạn vàng” để trẻ tạo dựng một nền tảng phát triển toàn diện, trong khi đó 32% sự phát triển trí thông minh ở trẻ phụ thuộc vào chế độ dinh dưỡng. Chính vì thế, bổ sung dinh dưỡng từ thực phẩm là một trong những cách thiết thực nhất giúp trẻ phát triển thông minh, khỏe mạnh, góp phần mang lại sự phát triển toàn diện cho trẻ.

“Tiêu chuẩn” của chế độ dinh dưỡng thông minh

Sự phát triển trí thông minh ở trẻ phụ thuộc vào 3 yếu tố:

Di truyền (do gen) (23%)

Do chế độ dinh dưỡng (32%)

Do sự rèn luyện, học tập, môi trường sống (20%)

Như vậy, rõ ràng chế độ ăn chính là nguồn dinh dưỡng “chất lượng” nhất giúp trẻ phát triển cả trí và lực. Tuy nhiên, nếu như đó không phải là một chế độ ăn cân bằng, đa dạng, đủ lượng, đủ chất…đương nhiên, trẻ sẽ bị thiếu hụt những dưỡng chất cần thiết. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng một số chất dinh dưỡng sau đây, nếu bị thiếu hụt sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển trí não ở trẻ em.

Protein – Acid amin:

Protein (chất đạm) là vật liệu xây dựng nên các tế bào mô, cơ quan của cơ thể, cung cấp các nguyên liệu cần thiết cho sự hình thành các dịch tiêu hóa, các nội tiết, các men và các vitamin. Đối với não, Protein đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát sự hưng phấn cũng như hoạt động của các tế bào não như: trí nhớ, ngôn ngữ, suy nghĩ, vận động, tham gia vào quá trình chuyển hóa của cơ thể, tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh…

Đơn vị của Protein là các Acid amin. Có rất nhiều loại axit amin khác nhau, trong đó có 18 loại axit amin cần thiết nhưng cơ thể lại không thể tự tổng hợp được mà phải dựa vào nguồn thực phẩm bổ sung: thịt, cá, trứng, sữa, đậu… . Trong số này, có 8 loại axit amin đặc biệt cần chú ý là Phenylalanine, Lysine, Leucine, Isoleucine, Threonine, Valine, Tryptophan, Methionine.

Tuy nhiên, trong quá trình chế biến, mẹ vẫn phải chú ý cần bằng các thành phần bởi nếu bé chỉ ăn thịt sẽ làm cho dịch thể trong cơ thể nghiêng về tính axit. Axit có nhiều trong não khiến não phản ứng chậm chạp.

Chất béo:

Thành phần của não bộ có đến 60% là chất béo. Trong đó DHA (Docosahexaenoic Acid) và ARA (Arachidonic Acid) là các thành phần lipid chính của não. Chất béo cần thiết cho não là omega 3 và omega 6 có nhiều trong cá hồi, rau màu xanh đậm, đậu nàn, trong mỡ cá, dầu thực vật, mỡ heo… Đây chính là nguồn năng lượng thiết yếu tham gia vào cấu trúc của màng tế bào thần kinh , giúp trẻ tăng trưởng và phát triển tối đa trí lực.

Do đó, những năm đầu đời trẻ có thể được cung cấp chất béo đầy đủ từ nguồn sữa mẹ. Bởi trẻ được bú sữa mẹ có chỉ số thông minh (IQ) cao hơn trẻ bú bình từ 3 – 5 điểm. Sau 1 tuổi, bé cần được uống sữa bò để bổ sung các chất béo quan trọng khác.

Vitamin:

Nhiều nghiên cứu cho thấy, việc bổ sung các chất vitamin và khoáng chất với liều lượng thấp có thể làm tăng nhẹ chỉ số IQ của bé từ 2-3 điểm. Mức độ này có vẻ không có ý nghĩa gì với bé được nuôi duỡng tốt nhưng với bé có điều kiện ăn uống thiếu thốn, việc bổ sung một liều lượng tương tự có thể làm tăng chỉ số IQ lên đến 15 điểm.

Các vitamin nhóm B như B1, B3, B5, B6, B12 có trong ngũ cốc nguyên hạt, các loại rau, sữa tươi… cũng có tác động tốt lên hoạt động não bộ với nhiều tác dụng đồng thời:

Tăng sự phát triển của não và khả năng tư duy của trẻ nhỏ.

Cần cho quá trình trao đổi chất, có tác dụng bổ trợ cho các chất xúc tác trong não, có nhiều trong các loại cá, các loại hạt đậu, gạo chưa giã kỹ.

Các vitamin như B9 có nhiều trong rau lá xanh đậm, các loại hạt, cam, lòng đỏ trứng…Vitamin B12 có nhiều trong: gan bò, gan lợn, sữa tách bơ, con hàu, cá trích, thịt, cá, trứng, sữa… sẽ giúp trẻ không bị thiếu máu. Bởi nếu thiếu máu, sẽ làm cho não không lấy được oxy và các chất dinh dưỡng cần thiết cho sự phát triển.

Kẽm:

Đây là vi chất đặc biệt cần thiết và có ích cho não bộ, vì kẽm giúp bảo vệ các tế bào trước những tác động có hại, ảnh hưởng tới trao đổi chất, tham gia vào hình thành mô não bộ, kiểm soát, tổng hợp những chất đạm phụ trách về trí nhớ và học tập.

Khi thiếu chất vi chất này, mặc dù không có rối loạn thị giác rõ rệt nào nhưng trẻ vẫn có thể phải nheo mắt và nhìn kém trong bóng tối. Việc thiếu kẽm cũng gây ảnh hưởng tới khả năng nhận biết của trẻ và làm giảm sản xuất một số men tiêu hóa, có thể gây ra biếng ăn.

Vì thế, để con ăn ngon miệng từ đó hấp thu tốt để phát triển toàn diện, mẹ cần cho trẻ ăn thêm hải sản, thịt, sữa. Ngoài ra kẽm còn có trong: gan, trứng, nấm, ngũ cốc, đậu phụ, hàu, rau câu, thịt lợn, hạt đậu, nấm, các loại hạt dẻ, hạt bí đỏ, hạt vừng…

Ngoài 4 chất dinh dưỡng kể trên còn nhiều các vi chất dinh dưỡng khác như: Sắt, Iot, Selen, magiê, đồng, crom,…cũng rất quan trọng cho sự phát triển cơ thể, trí não của trẻ. Do đó, muốn con thông minh trong giai đoạn quan trọng của 2 năm đầu đời, thời kỳ ăn dặm (từ 7 tháng – 3 tuổi): Trẻ cần được ăn một chế độ ăn cân bằng, đầy đủ 4 thành phần: Đạm, bột đường, chất béo, vitamin-khoang chất. Với chế độ này, trẻ sẽ phát triển tốt về thể lực và trí não, kết hợp với việc giáo dục và môi trường sống tốt chúng ta sẽ có những em bé khỏe mạnh, thông minh, trở thành nguồn nhân tài cho đất nước.